تبلیغات
انجمن کنترل کیفیت ویژگی های حسی کالا - واژگان و اصطلاحات ضروری در ارزیابی حسی - قسمت اول
 
انجمن کنترل کیفیت ویژگی های حسی کالا
در نظر سنجی های ماهانۀ این وبلاگ شرکت کنید !
درباره وبلاگ


Sensory Evaluation
and Quality Control
Phone:09177117925
09174567925

مدیر وبلاگ : علی رضا بدل توانا
نظرسنجی
به نظر شما نقش مرحله ارزیابی حسی در کنترل کیفیت کالا تا چه حد است؟








قسمت اول

1- ارزیابی حسی واژه نامه

1 - هدف و دامنه کاربرد

هدف از تدوین این استاندارد تعیین و ارائه اصطلاحات، تعاریف و واژه‌های عمو‌می‌مورد استفاده درارزیابی‌های حسی ‌می‌باشد.

یادآوری 1- در این واژه نامه شکل دستور زبانی واژه‌ها نیز برای استفاده ارائه شده است.

این استاندارد در کلیه صنایعی که از اندام‌های حسی برای ارزیابی فرآورده‌های تولیدی استفاده می‌کنند کاربرد دارد.

یادآوری 2- واژه‌ها و اصطلاحات دراین واژه‌نامه در چهار گروه دسته‌بندی شده است که عبارتند از: واژگان عمومی، واژگان مربوط به حواس پنج گانه، واژگان مربوط به ویژگی‌های ارگانولپتیک و واژگان مربوط به روش‌های آزمون.

2- اصطلاحات و تعاریف

در این استاندارد، اصطلاحات و/ یا واژه‌ها با تعاریف زیر به کار ‌می‌رود :

1-2- واژگان عمومی

1-1-2- ارزیابی حسی (Sensory analysis)

دانشی است که به ارزیابی ویژگی‌های ارگانولپتیک یک فرآورده به وسیله حواس پنج گانه می‌پردازد.

2-1-2- حسی (صفت)

صفتی است که به استفاده از حواس پنج گانه مربوط ‌می‌شود. برای مثال : تجربه یک فرد در استفاده از حواس.

3-1-2- ویژگی (Attribute) (اسم)

به مشخصه قابل درک گفته ‌می‌شود.

4-1-2- ارگانولپتیک (Organoleptic) (صفت)

صفتی است که به یک ویژگی قابل درک به وسیله حواس پنج گانه مربوط ‌می‌باشد.

5-1-2- ارزیاب حسی (Sensory assessor) (اسم)

فردی است که در آزمون حسی شرکت ‌می‌کند.

یادآوری 1- ارزیاب بی تجربه (Naive assessor) فردی است که هیچ معیار و آموزش ویژه برای ارزیابی، برخورد نداشته است.

یادآوری 2- ارزیاب تازه کار (Initiated assessor)، فردی است که قبلاً در یک آزمون حسی شرکت داشته است.

6-1-2- ارزیاب انتخاب شده (Selected assessor) (اسم)

ارزیابی است که با توجه به توانایی‌اش برای اجرای یک آزمون حسی برگزیده ‌می‌شود.

7-1-2- کارشناس خبره (Expert) (اسم)

فردی است که به سبب دانش یا تجربه اش و یا هر دو، در زمینه‌هایی که با او مشورت ‌می‌شود شایستگی اظهار نظر دارد.

یادآوری از این پس دراین استاندارد برای اختصار درنوشتار به جای (کارشناس خبره) از (خبره) استفاده ‌می‌شود.

8-1-2- ارزیاب حسی خبره (Expert sensory assessor) (اسم)

ارزیاب انتخاب شده‌ای با درجه بالایی از حساسیت و تجربه در به کارگیری روش‌های تجزیه و تحلیل حسی است، که ‌می‌تواند ارزیابی‌های حسی فرآورده‌های مختلف را به صورت ثابت و تکرار پذیر اجرا کند.

9-1-2- گروه ارزیابی (sensory panel) (اسم)

ارزیاب‌هایی هستند که در یک آزمون حسی شرکت ‌می‌کنند.

10-1-2- آموزش گروه ارزیابی (Panel training) (اسم)

مجموعه جلساتی است که در آن ارزیاب‌ها بر اساس وظایف خود به منظور ارزیابی حسی یک فرآورده (فرآورده‌ها) هماهنگ ‌می‌شوند. این آموزش‌ها ممکن است شامل ویژگی‌های مربوط به فرآورده، مقیاس ارزیابی استاندارد، تکنیک‌های ارزیابی و واژه شناسی باشد.

11-1-2- اجماع گروه ارزیابی (Panel consensus) (اسم)

موافقت دسته جمعی ارزیاب‌ها راجع به واژه شناسی (Terminology) و شدت (Intensity) مشخصات فرآورده است.

12-1-2- مصرف کننده (Consumer) (اسم)

فردی است که یک فرآورده را مصرف ‌می‌کند.

13-1-2- چشنده (Taster) (اسم)

ارزیاب، ارزیاب منتخب و یا ارزیاب خبره‌ای است که ویژگی‌های ارگانولپتیک یک فرآورده غذایی را به طور کلی از راه چشیدن ارزیابی ‌می‌کند.

یادآوری - به کاربردن واژه (ارزیاب) به جای (چشنده) معمولاً ترجیح داده ‌می‌شود.

14-1-2- چشیدن (Tasting) (اسم)

ارزیابی حسی یک فرآورده غذایی به وسیله زبان است.

15-1-2- فرآورده (product) (اسم)

ماده خوردنی یا غیر خوردنی است که با انجام آزمون حسی قابل ارزیابی باشد. برای مثال : فرآورده‌های غذایی، فرآورده‌های آرایشی - بهداشتی ، منسوجات.

16-1-2- نمونه (Sample) (اسم)

نمونه فرآورده (اسم)

جزء یا بخشی از فرآورده است که برای ارزیابی ارائه ‌می‌شود.

17-1-2- آزمایه (Test sample) (اسم)

نمونه ای از یک ماده است که مورد آزمون قرار ‌می‌گیرد .

18-1-2- آزمونه (Test portion) (اسم)

بخشی از آزمایه است که به طور مستقیم توسط ارزیاب مورد آزمون قرار ‌می‌گیرد.

19-1-2- امتیاز مرجع (Reference point) (اسم)

مقدار برگزیده شده‌ای (از یک یا چند ویژگی یا از یک یا چند فرآورده) است که نمونه‌ها در مقایسه با آن ارزیابی ‌می‌شوند.

20-1-2- نمونه شاهد (Control sample) (اسم)

نمونه‌ای از ماده مورد ارزیابی است که به عنوان نمونه‌ای برای مقایسه با سایر نمونه‌ها انتخاب ‌می‌شود.

یادآوری - نمونه ممکن است به عنوان نمونه شاهد یا نمونه شاهد کور (Blind control) مشخص گردد.

21-1-2- نمونه مرجع (Reference sample) (اسم)

ماده / محرک (Stimulus) متفاوت از نمونه تحت آزمون است که به دقت برای مشخص کردن و یا توصیف نمودن یک ویژگی یا سطح مشخصی از یک ویژگی که کلیه نمونه‌ها با آن مقایسه شده اند، انتخاب ‌می‌شود.

22-1-2- خوشایندی (Hedonic) (صفت)

صفتی است که بر مبنای کام پذیری یا خوشایندی، با پذیرش یا عدم پذیرش فرآورده مربوط ‌می‌باشد.

23-1-2- قابلیت پذیرش (Acceptability) (اسم)

درجه پذیرش یا عدم پذیرش یک محرک، برای کل ویژگی‌ها یا یک ویژگی خاص حسی است.

24-1-2- ارجحیت یا برتری (Preference) (اسم)

گزینش یک محرک یا فرآورده توسط ارزیاب، از بین سایر فرآورده‌ها و براساس معیارهای خوشایندی است.

25-1-2- بیزاری (Aversion) (اسم)

برانگیختن احساس نفرت به وسیله یک محرک است.

26-1-2- تفکیک یا تمایز (Discrimination) (اسم)

عمل جدا کردن کیفی یا کمی‌ دو یا چند محرک است.

27-1-2- قابلیت تفکیک یا تمایز (Discrimination ability) (اسم)

حساسیت، تیز هوشی و قابلیت درک تفاوت‌های کمی ‌یا کیفی است .

28-1-2- اشتها (Appetite) (اسم)

حالت فیزیولوژیکی و یا روانی است که با تمایل به خوردن و یا آشامیدن بیان ‌می‌شود.

29-1-2- اشتها آور (Appetizing) (صفت)

قابلیت فرآورده در تحریک اشتهای یک فرد است.

30-1-2- دلپذیری یا گوارایی (Palatability) (اسم)

کیفیتی از فرآورده است که آن را برای خوردن یا نوشیدن، خوشایند ‌می‌کند

... ادامه در قسمت دوم.





نوع مطلب : واژگان و اصطلاحات ضروری در ارزیابی حسی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


ابزارها
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
 
 
 

پیچک